Są takie chwile, kiedy szkolna edukacja staje się czymś znacznie głębszym – staje się pielęgnowaniem duszy naszego regionu. Tak właśnie było podczas uroczystej gali w Instytucie Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich w Ludźmierzu, 16 kwietnia 2026 r., gdzie z dumą oklaskiwaliśmy sukcesy naszych uczniów w wyjątkowym przedsięwzięciu.

Wydarzenie to było wielkim podsumowaniem dwuetapowych zmagań (na szczeblu szkolnym i wojewódzkim) w ramach Konkursu Czytelniczo-Plastycznego „GÓRALSKIE CYTANIE” Gwarowych Tekstów Literatury Regionalnej Podhala, Orawy, Spisza, Ziemi Zagórzańskiej i Pienin. To ogromna inicjatywa skierowana do uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych z całej Małopolski, dająca młodzieży szansę na artystyczny wyraz zarówno w części czytelniczej, jak i plastycznej.

Rozmach tego wydarzenia byłby niemożliwy bez połączonych sił organizatorów: Zespołu Szkoły i Przedszkola w Łostówce, Zespołu Placówek Oświatowych im. Jana Pawła II w Podobinie oraz Zespołu Placówek Oświatowych w Mszanie Dolnej. Wspierali ich współorganizatorzy z Kuratorium Oświaty w Krakowie i Małopolskiego Centrum Kultury SOKÓŁ. Rangę konkursu podkreślały również honorowe patronaty: Burmistrza Miasta Mszana Dolna, Wójta Gminy Mszana Dolna, Wójta Gminy Niedźwiedź oraz Prezesa Związku Podhalan w Polsce.

„Góralskie Cytanie” to jednak znacznie więcej niż tylko zmagania o dyplomy. Jak podkreślają jego twórcy, to misja kultywowania mowy ojczystej – w naszym przypadku pięknej gwary zagórzańskiej – oraz przeciwdziałanie zanikaniu więzi międzypokoleniowych i łamanie stereotypów o kulturze ludowej. Konkurs doskonale wspiera też edukację polonistyczną, ucząc czytania ze zrozumieniem i zachęcając do poszukiwań twórczych przez literaturę i plastykę.

Duchowym sercem tej uroczystości stało się wystąpienie pani profesor Anny Mlekodaj, inicjatorki przedsięwzięcia. Zamiast mówić o gwarze jak o zabytku, przypomniała, że to żywy skarb. Nie należy jej jednak traktować jak przedmiotu zamykanego w skrzyni czy wiedzy z zakurzonych książek. Gwara przypomina raczej osobę, domownika, o którego trzeba się troszczyć i którego nie wolno nam z domu wypraszać.

Słowa autorki czytanek: „Kto mieszka z gwarą rozumie, dlaczego kiedy spadnie kromka chleba, to się ją podnosi z szacunkiem i całuje. Kto mieszka z gwarą, ten rozumie, dlaczego trzeba pozdrowić ludzi pracujących, których się mija. Kto mieszka z gwarą rozumie, dlaczego starych trzeba darzyć szacunkiem. Kto mieszka z gwarą rozumie świat, w którym żyje” odnoszą się do unikalnego języka – gwary, która wnosi w naszą codzienność swoisty „czwarty wymiar” – ożywioną przeszłość. Kto zaprosi gwarę do swojego życia, ten zyskuje klucz do pełniejszego zrozumienia świata.

Dowodem na to, że te wzniosłe cele są z sukcesem realizowane w naszej szkole, był moment oficjalnego rozdania nagród dla reprezentantów Ziemi Zagórzańskiej. Tę część uroczystości poprowadzili dr Łukasz Zapała – współautor naszej czytanki – oraz Dyrektor Szkoły i Przedszkola w Łostówce, pani Joanna Flig. W tym zaszczytnym momencie wręczania nagród, na scenie towarzyszyli im również p. Anna Mlekodaj, Wójt Gminy Mszana Dolna-p. Mirosław Cichorz oraz panie wizytatorki: Katarzyna Mitka – II Małopolski Wicekurator Oświaty i Małgorzata Lenartowicz-starszy wizytator Delegatury w Nowym Sączu, co tylko podkreśliło powagę tej chwili.

Nasz uczeń, Paweł Jarosik, został poproszony o wystąpienie przed zgromadzoną publicznością i odczytanie fragmentu zagórzańskiej cytanki. Zaprezentował się po prostu fenomenalnie! Autentyczność, znakomita dykcja i niezwykłe wyczucie ducha naszego regionu sprawiły, że natychmiast posypały się gratulacje od gości honorowych i uczestników Gali. To była chwila, w której Ziemia Zagórzańska zabrzmiała w Ludźmierzu najpiękniej, jak to tylko możliwe.

Nasza młodzież doskonale opanowała ten klucz do rozumienia zagórzańskiego świata, pokonując rówieśników z całego województwa. Z ogromną radością przypominamy wspaniałe wyniki naszych laureatów:

• I miejsce – Paweł Jarosik (w kategorii klas 7-8)
• I miejsce – Marcin Szczepaniak oraz II miejsce – Filip Jarosik (w kategorii klas 4-6)
• III miejsce – Anna Kowalczyk (w kategorii klas 1-3)

Jeszcze raz ogromne brawa dla uczniów i ich rodziców. Nasz sukces to potężna i piękna praca dla naszej małej ojczyzny! Bo choć scena w Ludźmierzu już ucichła, a emocje powoli opadają, to to, co najważniejsze niech trwa – dalsze życie gwary w codziennych rozmowach, w domach i między ludźmi. To właśnie tam rozstrzyga się jej przyszłość. Jeśli będzie obecna w naszym życiu, nie stanie się wspomnieniem ani eksponatem – pozostanie tym, czym była zawsze: żywą częścią naszej tożsamości.

red. K. Wojtyczka